Twee stoelen bij een vitrine
De asymmetrie van de Steltmanstoel wordt begrijpelijker wanneer er twee staan. Rietveld ontwierp in 1963 een gespiegeld paar voor het interieur van juwelier Steltman in Den Haag. Klanten konden bij een vitrine zitten en de voorwerpen voor zich bekijken. De stoel hoorde bij die specifieke opstelling.1
Een arm aan één kant laat de andere zijde open. Keer die ordening om en de tweede stoel beantwoordt de eerste. Het paar schept een verhouding tussen mensen, meubels en vitrine. Gespiegelde armen geven het paar een gedeelde orde terwijl elke zitplaats asymmetrisch blijft.
Ruimte tussen de onderdelen
De ongestoffeerde houten versie bestaat uit een klein vocabulaire van verticale en horizontale delen. Sommige vlakken dragen de zittende persoon; andere beschrijven een rug of een rand. Rechthoekige openingen vallen evenzeer op als de massieve delen. Bij een ander standpunt kun je door andere openingen kijken.
Het Saint Louis Art Museum duidt dit evenwicht vanuit Rietvelds terugkeer naar ideeën van De Stijl. De registratie bewaart ook een wezenlijk praktisch onderscheid: Rietveld is de ontwerper, Gerard van de Groenekan de maker van de museumstoel.3
Het voorwerp beloont een rustig rondje eromheen. Vanuit de ene richting kan het bijna gesloten lijken, vanuit de andere opvallend open. Dezelfde rechte delen leveren verschillende lezingen op doordat ze verschillende posities in de ruimte innemen.
Het vertrouwde hout kwam later
De stoelen voor de winkel hadden een witte bekleding. Spectrum onderscheidt die originelen van de houten versie die na Rietvelds dood werd gemaakt. De omtrek die nu vaak in kaal eikenhout verschijnt, heeft dus een geschiedenis met een ander oppervlak.2
Dat is relevant omdat bekleding meer verandert dan kleur. Ze verandert de rand, de aanraking en de manier waarop afzonderlijke delen zichtbaar worden. Wie haar uit het historische verhaal weglaat, laat de huidige vertrouwde versie de volledige oorspronkelijke bedoeling lijken.
Een ontwerpdatum is één soort datum
Het Centraal Museum noemt 1963 uitdrukkelijk de ontwerpdatum en laat de uitvoering van zijn fysieke exemplaar ongedateerd. Het kan het ontwerp met zekerheid identificeren zonder te doen alsof ieder deel van de objectgeschiedenis vaststaat.1
Die precisie maakt het verhaal interessanter. Er waren een opdracht, een oorspronkelijk paar, makers en latere versies. Keer terug naar de twee stoelen bij de vitrine en de asymmetrie wordt meer dan een opvallende vorm. Ze wordt een manier om een ontmoeting te ordenen.
