Begin bij de ruimte eromheen
Een stoel bezet een kamer twee keer. Zijn lichaam neemt werkelijke vloerruimte in, en zijn omtrek neemt ruimte in ons beeld in. Die twee dingen hoeven niet even stevig aan te voelen.
Het meubilair van Boeri beloont het kijken naar beide. Een gestoffeerd volume kan royaal zijn zonder een apart houten skelet nodig te hebben. Een transparant object kan een volledige zitting en rug houden en toch de wand, de vloer en het naburige meubilair zichtbaar laten. De vraag is hoe een object deelneemt aan een bewoonde ruimte, en niet of het bij een herkenbare bijeenpassende stijl hoort.
Haar werk als architect maakte de verhouding tussen mensen en hun omgeving een dagelijkse zorg. Het verslag van Arflex over Bobo verbindt haar ontwerpbenadering met functie en met de psychologische ervaring van de huiselijke ruimte.1
Een zitting zonder het verborgen frame
Bobo, ontworpen in 1967, gebruikt één lichaam van polyurethaanschuim. Er is geen stijve inwendige constructie waar aparte stoffering rond gebouwd moet worden. De vorm zelf wordt de zitting.
Die constructie verandert wat we zien. Een conventionele fauteuil kondigt poten, armen, kussens en rug vaak als aparte delen aan. Bobo leest als één doorlopende gestoffeerde massa. Zijn afgeronde profiel staat dichter bij een gevormd landschap dan bij een houten frame in een stoffen jas.
Die schijnbare eenvoud hangt nog altijd af van beslissingen over materiaal, verhouding en steun. Een frame weghalen haalt het ontwerpwerk niet weg. Het verplaatst dat werk naar het schuimlichaam en naar de verhouding tussen de verschillende vlakken ervan.1
De stoel waar je door kunt kijken
Ghost, met Tomu Katayanagi voor FIAM ontwikkeld in 1987, neemt een andere route. Zijn glazen vlak buigt in de plekken die normaal door de rug, de zitting en de armen van een stoel worden bezet. Weerspiegelingen en randen onthullen de vorm; veel van de kamer blijft erdoorheen zichtbaar.
Het collectieverslag van het Quirinale beschrijft die spanning tussen ruimte innemen en onstoffelijk lijken. Het is een nuttige manier om naar de stoel te kijken: volg een rand, kijk dan door het vlak dat hij begrenst.2
De vorm maken vroeg samenwerking met glasspecialisten. Het verslag van FIAM bewaart de namen van beide ontwerpers en de rol van oprichter Vittorio Livi in de ontwikkeling van het project. De lichte verschijning van de stoel is onlosmakelijk verbonden met veeleisend werk in een zwaar, weerbarstig materiaal.3
Twee manieren om ruimte te maken
Zet de twee ideeën naast elkaar en het contrast wordt productief. Bobo verzamelt de zitting in één zacht volume. Ghost laat het oog door een even beslist object heen gaan.
Geen van beide oplossingen maakt de kamer irrelevant. Het schuimlichaam vestigt een sterke plek om neer te strijken; de glazen stoel trekt de omringende ruimte in zijn verschijning. Het werk van Boeri spoort ons aan voorbij de omtrek van een stoel te kijken en het gesprek op te merken dat hij met alles eromheen heeft.
