De zachtheid begint voor het kussen
Ga naast een POÄNG staan en zijn profiel vertelt een groot deel van het verhaal. De houten steun reist van de zitting omlaag, buigt naar de vloer en keert eronder terug. De achterkant van de zitting wordt niet door een gewoon paar achterpoten omhoog gehouden. Het frame doet mee in de beweging van de stoel.
In het portret van IKEA Museum beschrijft Noboru Nakamura de U-vormige vrijdragende constructie en de veerkracht van gevormd multiplex. Een stoel kan daarom meegevend aanvoelen nog voordat dikke stoffering in beeld komt. Het kussen verzacht het contact met het lichaam; het frame levert een ander, heel verschillend antwoord.2
Voor POÄNG was er POEM
De stoel begon in 1976 als POEM. Nakamura had met Lars Engman aan het project gewerkt, voortbouwend op belangstelling voor Scandinavisch meubilair en manieren om met relatief weinig materiaal een comfortabele stoel te maken. Het museum plaatst de bekende omslag van 1977 in de catalogus die in 1976 werd uitgebracht.1
Het verslag levert ook een heerlijk praktisch detail: frames, kussens en zitdelen kwamen uit verschillende fabrieken, en de stoel bereikte klanten in drie pakketten. Het object dat mensen als één fauteuil ervoeren was al lang als aparte delen geordend voordat het een zitkamer bezette.1
Dat onderscheid is in het afgewerkte ontwerp zichtbaar. Het zachte oppervlak verbergt niet de hele constructie. Je kunt de houten rand rond het kussen volgen en begrijpen dat elk bij een ander deel van de samenstelling hoort.
De houten veer
Het huidige frame met berkenfineer gebruikt gelaagd verlijmd gebogen berken, dat IKEA als verend beschrijft. Dunne houtlagen opbouwen laat een gebogen constructief onderdeel een vorm hebben die heel anders zou zijn om uit een rechte plank te zagen.3
De lange terugkeer langs de vloer doet ter zake voor de visuele lezing. Ze laat de stoel naar voren lijken te reiken en zich dan onder zichzelf terug te vouwen. Van de zijkant gezien is er open ruimte waar een conventionele achterpoot had kunnen zijn. Het effect is licht zonder dat de zittende persoon op een schijnbaar kwetsbaar punt moet balanceren.
Het kussen scheiden verandert ook het uiterlijk van eigendom. Stofkleur en textuur kunnen het vooraanzicht beheersen, terwijl het houten profiel van de zijkant herkenbaar blijft. Twee stoelen kunnen het wezenlijke idee van het frame delen en in dezelfde kamer toch anders aanvoelen.
Een bekende naam met een veranderend lichaam
Het museum dateert de gemoderniseerde naam POÄNG op 1991. Nakamura's latere werk omvatte ook een versie met een lagere rug, die uiteindelijk in de Nytillverkad-collectie van IKEA werd geïntroduceerd. De familie bleef veranderen in plaats van de eerste versie als onaantastbaar te behandelen.12
De blijvende aantrekkingskracht is makkelijk naar het object terug te brengen. Kijk voorbij de stof en volg de curve van de steun. Een verrassend groot deel van de identiteit van de stoel zit in die ene reizende lijn: omlaag, om en weer terug onder de persoon die hij draagt.