Een verrassend licht vierkant
LACK is bijna een kindertekening van een tafel: één vierkant op vier rechte poten. Het blad heeft genoeg dikte om als een stevige plaat te lezen, en toch is het object opvallend makkelijk voor te stellen terwijl het door een kamer beweegt. Zijn visuele massa en zijn materiaalmassa doen verschillende dingen.
Dat verschil staat centraal in het ontwerp. IKEA Museum beschrijft een vroeg prototype van spaanplaat dat te zwaar was, gevolgd door een overstap naar een constructie met plaat op raamwerk, met ervaring uit de fabricage van binnendeuren. De oplossing was heroverwegen wat er binnen het schijnbare volume moest zitten.1
De route van kleur naar constructie
Het museum plaatst een productinvoer op 18 mei 1979 en de catalogusverschijning van LACK in 1981. Het verslag begint bij de wens van productcoördinator Vivianne Sjölin voor een klein, kleurrijk tafeltje en loopt door via ontwikkelingswerk van Jan Hellzén en Tomas Paulsson.1
Een aparte museumgeschiedenis plaatst Sjölins werk binnen een ruimere inspanning om afgestemde kleuren en textiel in de kamers van IKEA te brengen. Die context helpt verklaren waarom zo'n eenvoudige tafel nuttig kon zijn. Ze leverde een helder vlak kleur en een makkelijk te begrijpen vorm tussen drukkere stoffen en andere inrichting.3
Het productieprobleem was even belangrijk als het visuele. Een compacte tafel die bedoeld was om verplaatst en in aantal verkocht te worden, kon niet alleen op een prettige tekening worden beoordeeld. Het gewicht van de eerste fysieke versie dwong een ander antwoord onder dezelfde brede omtrek.
Een dik blad zonder massief blok
Voor de witte LACK van vandaag noemt IKEA een tafelblad dat spaanplaat, vezelplaat en een honingraatvulling van papier combineert, met oppervlakteafwerkingen en kantenband. De inwendige papierconstructie bezet de ruimte tussen de omringende onderdelen. De zichtbare diepte van het blad hoort daarom niet als de dikte van een massieve houten plank te worden gelezen.2
Denk aan het blad als een omsloten volume: buitenvlakken, een rand en een cellulaire binnenkant. Die ruimte omsluiten en haar volledig met dicht materiaal vullen zijn verschillende ontwerpbeslissingen. Het uiterlijk alleen kan je niet vertellen welke beslissing de fabrikant heeft genomen.
Dat verandert hoe de tafel eruitziet zodra je het weet. Het eenvoudige vierkant is niet meer simpelweg een afwezigheid van versiering. Het is een vorm die samenwerkt met een bepaalde manier om een licht paneel te maken. Wat visueel eenvoudig lijkt hangt af van keuzes die het afgewerkte oppervlak verborgen houdt.
Klein genoeg om de bezigheid te volgen
Een bijzettafel verdient haar plek via gewone veranderingen in een dag. Ze kan naast een stoel staan, een boek bij een bank dragen of dichterbij komen wanneer iemand een kopje ergens moet zetten. Dat zijn kleine taken, maar ze geven lichtheid een praktisch doel.
De geschiedenis van LACK maakt die onopvallende bewegingen interessant. Het nuttige object komt niet tot stand door materiaal op te stapelen tot het stevig lijkt. Hier hielp ervaring uit het maken van deuren een schijnbaar lomp vierkant veranderen in iets dat de bezigheid van een kamer kon volgen.